Басты бет » Тарих

Тарих

Лабақ баба: тарих тағылымы

Тарихымызды түгендеп, өткеніміздің өнегесін жас ұрпаққа таратып отыру — бүгінгі буынның парызы. XVII ғасырда өмір сүрген Лабақ баба есімі бізге сыртқы жаулардан ел қорғаған батыр, көшбасшы, әулие ретінде жақсы мәлім. Тамыз айының 13-14-де Байғанин ауданының Миялы ауылында Лабақ атаның 400 жылдығына орай ас берілмекші. Оның негізгі мақсаты — елдік пен ерлік үлгілерін насихаттау, ұрпақтар сабақтастығын нығайтуға ықпал ету. Ел қорғаған ...

Жалғасы »

Ұжымдастыру қазақ ауылын күйретті

Қуғын-сүргін Кеңес билігінің ұлттың болмысы мен мәдениетін өзгерту мақсатымен жүргізген саясатының бірі — оның дәстүрлі шаруашылығын жоюға бағытталған шаралар еді. Серіктік, артель, кооперациялар құрудың арғы жағында елдің болмысының тұтастығы мен рухани тереңдігін сақтап тұрған тұлғалар институтын әлсірету, яғни қазақтың байларын түгелдей жою саясаты тұрды. Сол кездегі қазақ қоғамындағы елге жаны ашитын, іскер адамдарды жаппай қудалау, репрессияға ұшыратудың салдарынан, соңында ұлттың ...

Жалғасы »

Абат-Байтақ — туған өлкенің басты ескерткіші

Қобда ауданының Талдысай ауылынан оңтүстікке қарай, үлкен жолдың қарсы бетіндегі Бесқопа жазығында тұрған Абат-Байтақ қорымы — облыс аумағындағы ең көне әрі халқымыздың сәулет және тас қашау өнерінің ғажап туындылары сақталып қалған, сирек кездесетін, бірегей ескерткіштердің бірі. Мамандар Абат-Байтақты жай ғана көне қорым емес, халықтық сәулет және тас қашау өнерінің мемориалдық музей-кешені атауына лайық санайды.   Бірқатар өлкетанушылардың айтуынша, Ұлы дала ...

Жалғасы »

Атаулар — тарих айнасы

Биыл біздің облысымыздың құрылғанына 90 жыл толды. Осы 90 жылдық тарихтың тәуелсіздікке дейінгі кезеңіндегі ең үлкен қасіреттің бірі — өз жерімізде туған тіліміздің шетқақпайлық көруі, «Ұлттың ұлт болуына бірінші шарт — тілімізден» (Мағжан Жұмабаев) айырыла жаздағанымыз еді. Облыстық мемлекеттік архивтің 281-қорында сақтаулы құжаттардың бірі —облыстық атқару комитетінің 1934 жылғы 15 қазандағы Ақтөбеде басшы кадрларға қазақ тілін оқыту үшін 7 айлық ...

Жалғасы »

Ізімғалидың ізі

Тағзым Мынау табиғаты тылсым тірлікте қаншама адаммен танысып, дидарласасың, байқап отырсаң, солардың әрқайсысы — бір ашылмаған әлем. Алпыс бес жас ғұмырында елінің елеулі азаматына айналған Ізімғали Көбенов те ешкімге ұқсамайтын, өмірлік ұстанымы да өзгеше, бөлек жаратылған тұлға еді. Өткен шақпен айтылатын әңгіменің қашанда өкініші молдау болады. Өйткені адам көзі тірісінде өзі де, өзгелер де мәңгілік жүре беретіндей көреді, бір-бірінің қадірін ...

Жалғасы »

Азаттық жолындағы күрес

Жоламан Тіленшіұлы бастаған көтеріліске — 200 жыл Әр заманның өзінің рухы биік, қара басының қамы үшін емес, байтақ жұртының бағы үшін барын сала күрескен, осы жолға бар ғұмырын арнаған ұлы тұлғалары болады. Байтағына жарық жұлдыздай бағыт беріп, халқын азаттық пен теңдіктің соқпағы көп қия жолына бастаған ондай қаһарман, күрескертұлғалар қазақ елінде аз болған жоқ. ХІХ ғасырдың алғашқы жартысына көз жүгіртсек, ...

Жалғасы »

Қызылдар әкелген қасірет

Қуғын-сүргін Тәуелсіздіктің, азат елде өмір сүрудің шын бақыт екенін әлі де толық түсіне алмай жүрміз. Ұлтын шынайы сүйетін нағыз зиялы қауым тәуелсіз мемлекетте ғана қалыптасады. Кеңес өкіметі құрылған күннен бастап ұлт зиялыларына қырын қарап, ақырында жазықсыз қудалауға ұшыратты, өздерін атып, ит жеккенге айдап, әйелдерін түрме, лагерьлерге қамап, бала-шағасын тентіретіп, адам ойына келмес жауыздықпен тарихта қалды. Себебі ұлттың болмысын, тәжірибесін, шаруашылығын ...

Жалғасы »

Бастауыш біліммен шектелді

Облыстық мемлекеттік архивте сақталған деректерге сай, 1936-1937 оқу жылында өңірде726 мектеп, 68 404 оқушы болды. Мектептердің дені бастауыш мектептер болатын. Олардың саны 647 еді. Бастауыш мектептердің 491-і қазақ тілінде оқытты. Жергілікті ұлт балаларына арналған бастауыш мектептер түгелге жуық ауылдық жерлерден ашылған. Қалалық жердебастауыш қазақ мектебінің саны біреу ғана еді, ол Шалқар қаласында орналасты. Жоғары сыныпта қазақ баласы болмаған… Орта мектептер өте ...

Жалғасы »

Алаштың ардақтысы —  Ораз би Тәтеұлы

Алаш қозғалысының аса көрнекті қайраткері Ораз Тәтеұлы өз заманының ірі тұлғасы болған. Ресейдің Санкт-Петербор қаласындағы Эрмитаждың төрінде оның үлкен портреті ілулі тұр. Ораз Тәтеұлымен достық қарым-қатынаста болған Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсыновтар оның ойшылдығын, тапқырлығын, төгілме тілді шешендігін құрметтеп, бағалаған. Халқымыздың азаттық жолындағы күресінде Алаш қозғалысы мен Алаш партиясының және Алашорда үкіметінің алатын орны ерекше. Алаш қайраткерлерінің өнегелі өмірі мен туған ...

Жалғасы »

Ұзын жолдың ұзағы

(эссе) …Қай жыл екені есімде жоқ, күз қарсаңы әйтеуір. Әкем Ердіғали кесінді шеттақтай (горбыль) әкеліп, қора-қопсыны қысқа  дайындау қамында еді. Мен қасында көмектесіп жүргем. Алыстау жерден өтіп бара жатқан Нұржігіт ақсақал бізді көріп, бері бұрылып, қасымызға келіп, сәлемімізді алып, әкеммен амандық-саулық сұрасып тұрды… Осы аппақ сақалы төсіне төгілген, бойшаңдау, жұқалтаң сары шалды жұрт «халық жауы болып отырып келген» дейтін. Ол ...

Жалғасы »