Басты бет » Тарих

Тарих

 «Ақтөбе» газетіне — 95 жыл!

Кешегі адам бүгін жоқ. Бүгінгі күннің келбетінен кешегі заманның талай белгісін таппайсыз. Бірақ сол кешегі жандардың өмірі, ой-арманы, тұрмысы, кешегі заманның тынысы бүгінгі біз үшін беймәлім, жұмбақ жайт емес. Оның бәрін көз алдымызға әкеле аламыз. Оны көз алдымызға әкелетін құдірет — көне газеттердің сарғайған парағы. «Газет — халықтың көзі, құлағы һәм тілі» (А. Байтұрсынов) ғана емес, газет — халықтың жады, ...

Жалғасы »

«Социалистік жол»: ақ тарының атасы туралы

«Шөп шыққан жерге егін де шығады».                                                                                                                                                  Шығанақ Берсиев. Осыдан тура 75 жыл бұрын… Бүгінде көп кемшілігі ақтарылған кеңестік заманның бір ұнамды жағы болса, ол—еңбекті дәріптеуі, осы саланың майталмандарын айрықша құрметтеуі болар деп ойлаймын. Осыдан тура 75 жыл бұрын, 1944 жылдың 28 мамырында атақты тарышы Шығанақ Берсиев дүниеден озды. Осымен байланысты «Социалистік жол» газетінің  30 мамыр күнгі номері түгелге жуық ...

Жалғасы »

Ұзақбай Құлымбетов 19 комиссармен бірге атылды

Ұзақбай Құлымбетов — 1926-1937 жылдары   елде  бесжылдықтардың ірі жобаларына  басшылық етіп, мыс, мырыш, алтын, қорғасын өндірісін дамытып, Түрксіб теміржолын жүргізуге еңбек сіңірген, республиканың жаңа әкімшілік бөлінісі —аудандарды құру мен  ел астанасын Қызылордадан  Алматыға көшіруді басқарған  іскер әрі тамаша ұйымдастырушы. 1921 жылы  Ақтөбе губерниясы құрылғанда  әлеуметтік қамсыздандыру бөлімін, губерниялық оқу бөлімін басқарды. 1923 жылы  Ақмола губерниялық  атқару комитетінің төрағасы, 1925 жылы ...

Жалғасы »

Тағдыр

1930-1940 жылдардағы саяси қуғын-сүргін атам Ерғали Тілесовтің де әулетін айналып өтпеген. Атамыздың біршама малы болған. Сол жылдары байлардың көбі елден қашқан уақытта атама: «Сен бізбен бірге жүр», — дегендерге: «Кіндік қаным тамып, ата-бабамның табан тіреген жерінен кетпеймін. Өлсем, сүйегім туған жерімде қалсын», — депті. Атамыз Ерғали мен әжеміз Бибіш Керей, Көздібай, Бақытжан, Сейтен есімді ұлдар мен Жәнбибі, Қапиза, Роза есімді ...

Жалғасы »

Депортация тарихы — архив құжаттарында

Саяси қуғын-сүргін және халықтар депортациясы жиырмасыншы жылдардан бастап елуінші жылдарға дейін жалғасты. Сталиндік зорлық-зомбылықтан, геноцид пен этноцидтен, саяси қуғын-сүргіннен сол жылдары Кеңес Одағын мекендеген халықтар ішінде аман қалғаны жоқ. Көптеген халықтар тарихи атамекенінен күштеп жер аударылды. Қазақстанға, соның ішінде Ақтөбеге 1930-1940 жылдары арнайы жер аударылғандар туралы мәліметтер архивтегі облыстық партия комитеті, қалалық және аудандық партия комитеттерінің құжаттарында кездеседі. Осы жөнінде ...

Жалғасы »

Әжібай би

Ұлы даланың жеті қыры   XVIII ғасырдағы  қазақтың басына қара бұлт үйірген «ақтабан-шұбырынды, алқакөл сұлама» кезеңінде, Әбілқайыр ханның Ресей империясымен құжаттасуы заманында,  кейінгі Нұралы хан дәуірінде, жоңғар-қалмақ шапқыншылығы мен Жайық казактарының  құқайы тұсында ел бірлігін, ұлт ынтымағын сақтауда үлкен еңбек сіңірген тарихи тұлғаның бірі — Әжібай би Болпыш ұлы (1680-1790), (кей деректе Болпаш). Әжібай бидің парасаттылығы, билігі, дегдарлығы туралы ел ...

Жалғасы »

Қарақамыс жәрмеңкесінің ізі

Ауыл — ел бесігі Біздің өлкеміздегі сауда-экономикалық қатынастардың жандануына ерекше ықпал еткен Қарақамыс жәрмеңкесі туралы Ақтөбе қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы Ахат Мырзалин әңгімелеп берді. — Бүгінде 2 мыңға жетер-жетпес  қана тұрғыны бар бұрынғы бекініс, уезд, аудан  орталығы, Қарақамыс жәрмеңкесінің ізі қалған Темірден  ХІХ ғасырдың аурасы мықтап сезіледі. Темір бүгінгі  заманға ілескісі келмей, ХІХ ғасырдың уақыт дөңгелегіне ілініп қалғандай… — Тарихшылар ...

Жалғасы »

Ер Едіге есте ме…

Кешегі кеңестік дәуірдің өзінде сол дәуірдің қалыбына сыймайтын, кеудесі алтын сандықтай қазына қарттарымыздың болғаны рас. Солардың бірі, бірегейі ауыл ақсақалы Тахар Қожахметов ақсақал еді. Кәрі құлақ, ескінің көзі күнді түнге ұластырып, ұзақ таңға майын тамызып айтатын әңгімеші-шежіреші болатұғын. Бала кезімізде көп әңгімесін тыңдадық, «Қырымның қырық батыры» жырын, басқа да шежіре-тарихты  сол қариялардан  естіп қалғанбыз. Бір нәрсе айдай анық, тарихы өшкен ...

Жалғасы »

Алмастай жарқылдап өткен Ақберген

Тағзым Жүргізушіден кәсіпорын басшысына дейін Жетпісінші жылдары облыс орталығынан шалғайдағы Ойыл ауданына жету қиямет-қайым еді. Ақтөбе-Ойыл бағытында Қобдадан әрі қарай жол асфальтталмаған. Сол себептен, көбіне жолаушы қауым қазақ айтатын «Бір жол бар алыс, алыс болса да жақын» деп, жолы ұзақ, айналма болса да, Ақтөбе-Шұбарқұдық-Ойыл бағытындағы асфальт жол арқылы жүретін. Алайда бұл жолдың бір қиындығы, Шұбарқұдыққа жеткеннен кейін әрі қарай автобус ...

Жалғасы »

Біз мүсінші Керейді білеміз бе?

Қазақстанда туып, Тәжікстанда тамаша сәулет туындыларын қалдырған мүсінші Керей Жұмағазиннің есімін  біз біле бермейміз. Ол — өткен ғасырдың 60-80 жылдарында тәжік мүсін өнерінің дамуына  қомақты үлес  қосқан талант. Өмірбаянынан 1961 жылы Тәжікстан Суретшілер одағына мүшелікке қабылданғанын ғана білеміз.  Ұзақ жылдар бойы сол  жақта тұрды, балалы-шағалы болып, атағы жер жарып тұрғанда, 1984 жылы  кенеттен өмірден озды.  Хромтаудың Қопасынан шыққан жігіттің таулы ...

Жалғасы »