Басты бет » Денсаулық » Мануалды терапия — омыртқа ауруының бірден-бір емі

Мануалды терапия — омыртқа ауруының бірден-бір емі

Остеохондроз қазір жер бетінде тірек-қозғалыс жүйесінің ең көп тараған ауруы болып отыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректеріне қарағанда, остеохондрозбен әлем тұрғындарының 80 пайызы ауырады екен. Қорқыныштысы, жыл өткен сайын бұл аурумен ауыратындар арасында жастар да көбейіп бара жатқан көрінеді. Бұл — омыртқаның ауруы. Яғни, қатар тұрған омыртқалардың арасындағы шеміршек деформацияланып, ақырында омыртқалар арасы жақындап кетеді де, оның ортасындағы жұлын-ми жүйке тамырлары қысылып, адамның белі, аяғы, қолы, басы, тіпті, ішкі ағзаларының барлығы ауруға ұшырайды. Грек тілінен аударғанда «osteo» — сүйек, aл «hondrа» — шеміршек деген мағына береді екен.

Омыртқа — адам денесін тік ұстап тұрған тірегі, ішкі ағзаларды сыртқы әсерлерден қорғап тұрған қалқаны десе де болады. Сондықтан, адамның денесі сау болуы үшін омыртқаны үнемі жаттықтыру, остеохондрозды омыртқа жарығына (грыжа дисков) дейін асқындырмау қажет. Дәрігерлер остеохондроз ауруын мануалды терапия әдісімен емдеуге кеңес береді. Мануалды терапия сонау Гиппократ дәуірінен бері бар әдіс көрінеді. Бірақ онымен айналысатындар қатары сирек. Себебі, мануалды терапия кезінде мүлт кетуге болмайды, кішкентай қатенің өзі адамды мүгедек етуі мүмкін.

Осы мәселе жөнінде Қазақстанға белгілі мануалды терапевт, невропотолог дәрігер Бекболат Байдәулетовпен әңгімелескен едік:

Остеохондроз — адамның анатомиясына байланысты ауру. Біз тік жүреміз. Сондықтан омыртқамызға көп күш түседі. Мәселен, төрт аяқтап жүретін жануарлар остеохондрозбен ауырмайды. Неге? Өйткені адамның омыртқасына қарағанда жануардың омыртқасына түсетін күш аздау. Адам көп қозғалуы керек. Қазақ баласы үйде жүгіріп жүрсе, «жүгірме, үйтпе, бүйтпе» деп ұрсып болады. Ол дұрыс емес. Жаңа туған бала әрбір бес секунд сайын өседі екен. Сондықтан ол үшін қозғалыстың маңызы зор. Қазір адамдар көп қозғалмайды. Таңнан кешке дейін компьютердің алдында отырады. Спортпен айналыспайды, бассейнге бармайды, тек екі қолмен ғана жұмыс жасайды. Қозғалыстың аздығы адамды ауру қылады. Ал омыртқа ауырса, оның ішіндегі жұлын қысылады. Жұлын — адам ағзасының ең маңызды органы. Жұлыннан қан тамырлары мен жүйке тамырлары шығады. Жұлын қысылса, адамның денесін қоректендіріп тұрған қанның тарауы әлсірейді де, соның салдарынан бастан бастап, аяғыңның ұшына дейінгі ағзалардың, ішкі ағзалардың барлығы ауырады. Яғни, ішкі органдардың холестицит, панкреотит, простатит, белсіздік, жүректің, ішектердің, зәр жүру жолының ауруларын асқындырады.

Остеохондроздың белсіздікке қандай қатысы бар?

Тікелей қатысы бар. Қазақтың «бала белде, әйел жолда» деген сөзін білетін шығарсың. «Белсіздік» деген сөздің өзі де осыдан шыққан. Бел омыртқаның ауыруы салдарынан, жаңа айтқанымдай, қан дұрыс жүрмейді де, баратын жеріне бармайды. Маған осындай мәселесін айтып келген жігіттер де, әйел адамдар да көп болды. Көпшілігіне көмектестім.

Омыртқа сырқаты неден болады?

Омыртқа арасында шеміршек пен сіңір болады. Жарақат алғанда, ауыр көтергенде шеміршек жарылып кетеді де, омыртқа арасындағы жүйке тамырлары мен қан тамырлары қысылып қалады. Екі аяққа күш түсіп, шыдатпай ауырады. Бұны емдеудің екі жолы бар: біріншісі операция жасау, яғни пышаққа түсу, екіншісі мануалды терапия жолымен омыртқаны қолмен жайлап бұрап босатып, қысылып тұрған шеміршекті орнына түсіру.

Бұл қандай әдіс?

Манус — грек тілінде «қол» дегенді білдіреді, яғни мануалды терапия — қолмен емдеу тәсілі. Мануалды терапия, жоғарыда айтылған, ішкі органдарды емдеудің бірден-бір жолы. Бас ауруына мықты ем. Небір жарақаттардан соң ағзаны қалпына келтіруге таптырмайтын әдіс.

Мануалды терапия елімізде қаншалықты деңгейде қолданылып келеді?

Мен Ақтөбе медициналық институтын 1982 жылы тәмамдадым. Сол уақытта мануалды терапия туралы бір ауыз сөз естігенім жоқ. Кейінірек, газет-журналдардан ресейлік Николай Касьян деген кісі туралы оқып, оның жатып қалған аурулардың көпшілігін аяғынан тұрғыза алатындығын естідік. Осыдан кейін емдеудің осы әдісіне деген қызығушылығым артты. Мануалды терапия Кеңес Одағына 1980 жылдары Еуропа елдерінен келді. 1990 жылы «Аргументы и факты» газетінен Ленинград қаласында мануалды терапия әдісімен емдеу курсы ашылғаны туралы жарнама оқып, тартып кеттім. Екі ай білім алып, Новокузнецк қаласында клиникалық ординатурада болып, тәжірибе жинақтадым. Ал біздің елде мануалды терапевтер өте аз.

Қазақстанда мануалды терапевт дейтіндей кім бар?

Мен бармын. (күліп-М.Р.). Жоғары дәрігерлік білімі жоқтардың арасында мануалды терапиямен айналысып жүргендер бар. Бірақ тұрғындардың бұлардан аулақ болғандары дұрыс. Өйткені артық қылам деп жүргенде тыртық қылып алуларыңыз мүмкін.

Ал омыртқаның арасындағы жарық неден пайда болады?

Көбіне қара жұмыстан болады. Кейде ауыр жұмыс жасамай-ақ, тік тұрғанда, жүргенде, отырғанда бастың салмағы мойын омыртқасына, кеуде омыртқасына, одан әрі бел омыртқасына түсіп, бірін-бірі үнемі езіп-жаншуда болады. Ұдайы салмаққа шыдамай, омыртқааралық байланыс тұтқалары зақымданады да, соның салдарынан жүйке, қан тамырларына зақым келіп, ішкі ағзалар ауруға ұшырайды. Бала кезде омыртқа өте серіппелі келеді. Жас үлкейе омыртқа жотасы иілгіштігін жоғалта бастайды, омыртқааралық дискілер мен омыртқалар жұқарады, серпінділігінен айырылып, омыртқа жотасы алға қарай иіледі. Әсіресе, әйелдер бала туған соң омыртқалары жайылып, бір-біріне жақындап, жүйке тамыры мен қан тамыры қысылады, шеміршек өзінің серпімділігін жоғалтады. Осы кезде бел ашып ауырып, адамды әлсіздік басады, тез шаршағыштық байқалып, ұйқы бұзылады. Осы кезде ауруды ушықтырмай, мануалды терапия әдісімен омыртқа арасын ашып, қан жүрісін қалпына келтіру керек.

Омыртқа сырқатының бас ауруына қатысы қанша?

Кейбір кісілер «басымның сақинасы бар» бар деп  екі-үш күн бойы жатып қалады. Бас ауыруы дәрі ішсе де қоймайды, бірнеше күннен кейін ғана өзінен-өзі басылуы мүмкін. Адамдар осыған үйреніп кетеді. Бұл неден болады? Біріншіден, баста ешқандай «сақинаның» болмайтынын есте ұстау керек, бұл ауру мойын омыртқаның жылжып кетуі, мойын омыртқасы жіктеріне жиналған тұз, жүйке тамыры мен қан тамырларын қысып, қан айналымына, жүйке жүйесінің қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіргеннен болады. Бас осыдан ауырады. Бұл аурумен барғандарға дәрігерлер көбіне қан қысымының тез көтеріліп тез төмендеуі, яғни «внутричерепное давление» деген диагноз қояды. Дәрігер ретінде айтарым, медицинада мұндай диагноз жоқ. Бұл — мойын омыртқасына зақым келгеннен туатын ауру. Бұны да мануалды терапия әдісімен емдеу керек.

Мануалды терапияның тағы қандай ауруларға қолданылатынын айта кетсеңіз?

Радикулит, сегізкөздің зақымдануы, арқаның құрысып қатты ауыруы, омыртқа бойының қисаюы, бел омыртқаның буынына тұз жиналуы (остеохондроз) секілді ауруларға мануалды терапия бірден-бір ем. Мұндай науқастарды пышаққа түсірмей, ешбір дәрісіз, қолдың құдіретімен қалпына келтіруге болады. Омыртқа буынына жиналған тұз қимыл-қозғалысты қиындатады, адам еркін жүріп-тұра алмайды. Ол асқынып кетсе, аяқ-қолдан жан кетіп, адам мүгедек болып қалуы мүмкін. Ал «тән тұншыққанда, жан шыңғыратыны» мәлім. Яғни, адамның тәні мен жаны бірдей қиналады.  Жалпы, адамды ерте қартайтатын екі ауру бар: соның бірі — остеохондроз. (Екіншісі — қант диабеті). Бұның дауасы — мануалды терапия. Қазір омыртқа жігінің орнынан жылжып кетуі (грыжа дисков)  сырқатынан зардап шегіп жүргендер тым көп. Жаңа айтқанымдай, бұл бел, жамбас, аяққа нұқсан келтіріп, адам төсекке таңылып қалуы мүмкін. Дәстүрлі медицина бұл жағдайда операция жасауға кеңес береді, бірақ бұл тәсілден ауру қайтадан ушығады. Сол себепті науқасты операциясыз, мануалды терапия әдісі арқылы біржола орнынан тұрғызып жіберуге болады.

Мұндай жағдай дәрігерлік тәжірибеңізде болды ма?

Күнделікті болады. Мақтанғаным емес, атын айтпай-ақ қояйын, қазір үкіметте жүрген белгілі кісілерді, олардың балаларын, елімізге танымал атақты спортшылардың талайын аяғынан тұрғыздым. Маған омыртқа жігі ажырап кеткеннің (грыжа дисков) салдарынан жүре алмай қалған кісілерді көтеріп алып келіп жатқан жағдайлар да болды. Кейбіреулері омыртқасы ауырып,  бір жағына қарай  қисайып келеді. Алдыма келгеннің барлығына шамам келгенше көмектестім. Жылына алдымнан 500-600 адам өтеді екен. Солардың ешқайсысы рақметін айтпаса, шағым айтып келген жоқ. Мені іздеп, еліміздің басқа облыстарынан да келіп жатады. Жалпы, мануалды терапияны ауру адам ғана емес, дені сау адам да жылына екі рет қабылдаса, жақсы болады. Тағы бір айта кететін жағдай, мануалды терапия остеохондрозды түгелдей жойып жібере алмайды. Остеохондроз — адаммен бірге туып, бірге өлетін ауру. Мануалды терапия тек оны асқындырмаудың алдын алады. Және бір айта кететіні, мануалды терапия әдісін қабылдаған адам «мен енді ауырмаймын, емделдім» деп алаңсыз жүре бермей, ағзаны үнемі жаттықтырып отыруы керек.

Сұхбаттасқан

Мейрамгүл РАХАТҚЫЗЫ.